شرق تهران غرق در بی آبی اخطار در رابطه با شدیدترین فاز خشکسالی هیدرولوژیک

شرق تهران غرق در بی آبی اخطار در رابطه با شدیدترین فاز خشکسالی هیدرولوژیک به گزارش خرید و فروش حیوان خانگی، استاد پژوهشکده بین المللی زلزله شناسی به خبرآنلاین می گوید: «تداوم 6 سال گرما و خشکی، ذخیره برف راهبردی ارتفاعات تهران را که بانک آب تابستانی سدها بود، حدودا از بین برده است. وقتی برفی وجود نداشته باشد، دبی پایه رودخانه های کرج، جاجرود و لار به شدت افت می کند.»



الهه جعفرزاده: بحران آب در استان تهران دیگر فقط به کاهش بارش یا افت ذخایر سدها محدود نیست؛ آن چه حال در شرق و شمال شرق استان تهران جریان دارد، به قول کارشناسان، وارد مرحله ای عمیق تر و پیچیده تر شده که از آن با عنوان «خشکسالی هیدرولوژیک» یاد می شود؛ مرحله ای که در آن حتی بارندگی های مقطعی و سنگین نیز توان احیای سفره های زیرزمینی و برگرداندن تعادل آبی را ندارند. توسعه شتاب زده ویلاسازی، رشد جمعیت، برداشت بی رویه از منابع زیرزمینی و ادامه شش سال خشکسالی، حال مناطقی مانند لواسانات، پردیس، رودهن و دماوند را به کانون بحران آب زیرزمینی در شرق استان تهران تبدیل نموده است.

مهدی زارع، پژوهشگر و استاد پژوهشکده بین المللی زلزله شناسی، در گفتگو با خبرآنلاین با تشریح وضعیت منابع آب زیرزمینی شرق استان تهران، تاکید می کند: «وضعیت آب های زیرزمینی در پهنه شمال شرق و شرق استان تهران، شامل شمیرانات و دماوند، به علت خاصیت های خاص توپوگرافی، ساختار زمین شناسی و از تمام مهم تر بارگذاری جمعیتی و توسعه ویلاهای تفریحی، نمادی از بحران خشکسالی هیدرولوژیک است.»

او در رابطه با اثر بارندگی های سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ توضیح می دهد: «اگرچه این بارشها روان آب های سطحی موقتی ایجاد کردند، اما به علت کوهستانی بودن حوضه ها و سرعت بالای تخلیه زهکش ها، پتانسیل چندانی برای تغذیه آبخوان های لطمه دیده نداشتند.»
زارع - استاد دانشگاه

افت شدید سفره های آب زیرزمینی در لواسانات

ارع با اشاره به وضعیت لواسانات و حوضه آبریز جاجرود و سد لتیان می گوید: «وضعیت آب زیرزمینی در لواسان بزرگ و کوچک و رودبار قصران بطورکامل تحت تأثیر سازندهای سخت بالادست و نفوذپذیری سطحی است. به علت ساخت وسازهای گسترده در شیب ها و حفر چاه های عمیق و نیمه عمیق برای باغ ویلاها، تراز ایستابی در سفره های محلی و آبرفت های کم ژرفای پادگانه های رودخانه ای افت شدیدی را نشان میدهد.»

او یکی از بحران های جدی این منطقه را آلودگی نیتراتی می داند و می گوید: «نبود سیستم فاضلاب شهری یکپارچه در ویلاسازی ها سبب نفوذ پساب چاه های جذبی به سفره های کم ژرفا شده و کیفیت آب را بشدت کاهش داده است. این وضعیت خطر آلودگی بیولوژیکی و نیتراتی حوضه آبریز سد لتیان را بهمراه دارد.

به دلیل کوهستانی بودن منطقه و جنس سازند کرج که از توف ها و سنگ های پیروکلاستیک آندزیتی البرز تشکیل شده، باران های سال ۱۴۰۴-۱۴۰۵ به سرعت بشکل روان آب سطحی وارد رودخانه جاجرود شدند و سهم نفوذ ژرف خیلی ناچیز بود.»
مطالب بیشتر از این کارشناس: سیستم های «ابر دزدی» در جنگ اخیر نابود شدند؛ حقیقت یا شبه علم؟/ سابقه «ابر دزدی» در ایران و اظهارات احمدی نژاد و جلیلی درمورد دزدیدن باران از نارمک تا میدان شهدا؛ ترکش هایی که بیشترین تلفات را می گیرند/ چرا ترکش ها خطرناک تر از خود انفجارند؟/ جراحات چشمی، پیامد دود و پرتابه ها در جنگ دریاچه ارومیه روی شبکه ای از گسل های فعال؛ از گسل شمال تبریز تا روند دهخوارقان/ گسل ها چه طور بر آب و لرزه خیزی دریاچه ارومیه اثر می گذارند؟

پردیس و رودهن؛ بحران روی سازندهای سخت
زارع در رابطه با وضعیت پردیس و رودهن نیز هشدار می دهد: «توسعه شهری ناگهانی روی سازندهای سخت و بارگذاری بیش از اندازه جمعیت، بخصوص در پروژه های مسکن مهر، بحران آب زیرزمینی را تشدید کرده است. دشت پردیس و رودهن بر خلاف دشت های جنوبی تهران، بدون آبرفت وسیع و مناسب برای ذخیره سازی آب است و منابع زیرزمینی این مناطق به طور عمده محدود به زون های خردشده گسلی مانند گسل پردیس، مشا و شمال تهران و همین طور آب های کارستی ناپایدار است.»

او اضافه می کند: «بارگذاری جمعیت چندصد هزار نفری در پردیس، اتکا به چاه های محلی پردیس، رودهن و بومهن را به بالاترین حد رسانده است. بنابراین خیلی از چاه ها با افت مداوم سطح آب و کاهش دبی استخراجی رو به رو شده اند.

از آنجایی که آبخوان های پردیس و رودهن توان بازسازی این حجم از برداشت را ندارند، منطقه بشدت به آب سطحی سد لار و کلان وابسته شده و هرگونه کاهش تراز سد لار مستقیماً پایداری آب این مناطق را مختل می کند.»

دماوند و آبسرد؛ بزرگ ترین آنومالی منفی آب زیرزمینی
زارع در رابطه با وضعیت دشت هومند-آبسرد و مشا می گوید: «بزرگ ترین و نگران کننده ترین آنومالی منفی آب زیرزمینی در شرق استان تهران در این منطقه دیده می شود. دشت هومند-آبسرد در عمل به یک دشت ممنوعه و بحرانی تبدیل گشته است. هجوم بی سابقه ویلاسازی و حفر هزاران حلقه چاه غیر مجاز برای استخرها و آبیاری فضای سبز، توازن هیدرولوژیکی دشت را نابود کرده است.

در مناطقی از آبسرد و گیلاوند، افت سطح آب های زیرزمینی در سالهای اخیر به ارقامی بین ۴۰ تا بیشتر از ۶۰ متر رسیده است. یعنی چاه ها مدام باید کف شکنی شوند و به سنگ کف نزدیک تر گردند.»

به گفته این استاد دانشگاه، تغییرات کیفی آب با شور شدن و افزایش TDS همزمان با تخلیه آب شیرین آبرفتی رخ می دهد: «جبهه آب های شور و بی کیفیت از زون های زمین شناختی جنوبی حاوی گچ و نمک بسمت مرکز دشت پیشروی کرده است. آزمایش های هیدروژئوشیمیایی نشان دهنده افزایش شدید هدایت الکتریکی و کلراید در چاه های جنوبی دماوند است.»

او در ادامه به شروع پدیده فرونشست اشاره می کند و می گوید: «اگرچه نرخ فرونشست نسبت به دشت هایی مانند ورامین یا شهریار کمتر است، اما متراکم شدن لایه های رسی میان بسته ای شروع شده و ظرفیت ذخیره سازی آبخوان برای همیشه درحال کاهش است.»

بارندگی ها خشکسالی را درمان نکردند
زارع با اشاره به بارندگی های دو سال اخیر تاکید می کند: «بارندگی های فصلی سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ هرچند لایه سطحی خاک را مرطوب و چشمه های فصلی را به طور موقت احیا کرد، اما به علت برداشت سنگین چاه ها و نفوذپذیری محدود عمقی در ساختار کوهستانی، نتوانست خشکسالی هیدرولوژیکی این مناطق را از بین ببرد.»

او راهکار اصلی را «انسداد قاطع چاه های غیر مجاز تفریحی و اجرای شبکه های مدرن فاضلاب و بازچرخانی پساب» عنوان می کند.
شش سال خشکسالی و «حافظه تشنگی» خاک
زارع در رابطه با اثر ادامه خشکسالی توضیح می دهد: «وقتی حوضه آبریز وارد ششمین سال خشکسالی متوالی می شود، سامانه هیدرولوژیکی منطقه گرفتار تغییر ساختاری منفی می شود که با چند بارش شدید هم ترمیم نمی شود.»

او با اشاره به مفهوم «حافظه خاک» - Soil Moisture Deficit می گوید: «پس از شش سال خشکسالی مفرط، لایه های رویی و زیرین خاک در بالادست سدها بشدت تشنه و لایه لایه شده اند. بارندگی های ۱۴۰۴-۱۴۰۵ هم قبل از رسیدن به رودخانه ها، توسط این لایه های خشک و اسفنجی جذب یا تبخیر شدند. بنابراین ضریب روان آب بشدت سقوط کرده و آورد رودخانه ها به کمترین حد تاریخی رسیده است.»

او همین طور می گوید: «شش سال گرما و خشکی، ذخیره برف راهبردی ارتفاعات تهران را که بانک آب تابستانی سدها بود، تقریبا از بین برده است. وقتی برفی وجود نداشته باشد، دبی پایه رودخانه های کرج، جاجرود و لار بشدت افت می کند.»

سدهای تهران در وضعیت بحرانی
زارع در رابطه با وضعیت سدهای تامین کننده آب تهران هشدار می دهد: «در ششمین سال خشکسالی، ورودی رودخانه لار به حداقل ممکن رسیده و به علت فرار شدید آب کارستی، تراز سد به زیر «حجم مُرده» متمایل شده است. بارش های اخیر هم اثری بر بهبود وضعیت این سد نداشته اند. فرار آب ساختاری همزمان با سقوط دبی پایه رودخانه لار به پایین ترین میزان ثبت شده بازهم مشکل سد لار است.

سد ماملو گرفتار خشکی نزدیک به خط قرمز است. به علت کاهش شدید خروجی سد لتیان و نبود پساب و روان آب با کیفیت در حوضه جاجرود، ورودی این سد بشکل بی سابقه ای افت کرده و در عمل توان تامین آب جنوب شرق تهران و پیشوا و ورامین را از دست داده است. افت شدید تراز هیدرولیکی و کسری انباشته ۶ ساله مخزن مشکل مداوم این سد است.»

او ادامه می دهد: «سد لتیان -با مخزن حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعبی- که در سالهای نرمال به سرعت پر می شد، حال به علت ششمین سال خشکسالی و سقوط ورودی رودخانه های افجه و جاجرود، با تراز منفی تاریخی روبه روست. سرعت بالای تبخیر و رسوب گذاری شدید ناشی از رگبارهای بی ثمر برای مخزن لتیان ادامه دارد.

کاهش شدید دبی رودخانه کرج سبب شده ورودی سد امیرکبیر به پایین ترین ارقام ثبت شده چند دهه اخیر برسد و حجم مفید سد پاسخگوی نیاز غرب تهران نباشد.

سد طالقان نیز به علت شش سال برداشت مداوم و کاهش ورودی های حوضه شاهرود، به ترازهایی رسیده که بازسازی آن سال ها زمان خواهد برد. حجم ورودی به این سد نیز رکورد پایین ترین میزان تاریخی را لمس کرده است.»

تهران هنوز از خشکسالی عبور نکرده است
زارع در جمع بندی وضع موجود تاکید می کند: «با رسیدن ورودی سدها به پایین ترین حد تاریخی، بار اصلی تامین آب تهران، پردیس، دماوند و لواسانات مستقیماً بر دوش آب های زیرزمینی افتاده است. بارشها به علت خشکی شدید خاک، توان تغذیه سفره ها را ندارند و ورودی آبخوان ها تقریبا به صفر رسیده است. در همین حال، حفر چاه های اضطراری برای جبران کسری سدها به معنای مصرف آب استراتژیک و فسیلی در زون های دماوند، پردیس و لواسان است.

بنابراین، سامانه هیدرولوژیکی تهران در سال ۱۴۰۵ نه تنها از خشکسالی عبور نکرده، بلکه در شدیدترین فاز خشکسالی هیدرولوژیکی قرار دارد.»

حرف آخر اینکه مطالب بیش از این کارشناس: سیستم های ابر دزدی در جنگ اخیر نابود شدند؛ حقیقت یا شبه علم؟/ سابقه ابر دزدی در ایران و اظهارات احمدی نژاد و جلیلی درمورد دزدیدن باران از نارمک تا میدان شهدا؛ ترکش هایی که بیشترین تلفات را می گیرند/ چرا ترکش ها خطرناک تر از خود انفجارند؟/ جراحات چشمی، پیامد دود و پرتابه ها در جنگ دریاچه ارومیه روی شبکه ای از گسل های فعال؛ از گسل شمال تبریز تا روند دهخوارقان/ گسل ها چه طور بر آب و لرزه خیزی دریاچه ارومیه اثر می گذارند؟ یعنی چاه ها مدام باید کف شکنی شوند و به سنگ کف نزدیک تر گردند. بنابراین، سامانه هیدرولوژیکی تهران در سال ۱۴۰۵ نه فقط از خشکسالی عبور نکرده، بلکه در شدیدترین فاز خشکسالی هیدرولوژیکی قرار دارد.


منبع:

1405/03/03
15:33:53
0.0 / 5
3
تگهای خبر: آب , آلودگی , بارش , بارندگی
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
X
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۹ بعلاوه ۳
خرید و فروش حیوان خانگی
پربیننده ترین ها

پربحث ترین ها

جدیدترین ها

خرید و فروش حیوان خانگی
petfind.ir - حقوق مادی و معنوی سایت خرید و فروش حیوان خانگی محفوظ است

خرید و فروش حیوان خانگی

انواع حیوانات خانگی و لوازم و خوراک

پت فایند، دنیای حیوانات خانگی، در یک نگاه. خرید و فروش حیوان خانگی و لوازمش: بهترین انتخاب برای شما و حیوانتون!