قنات اختراعی تمدن ساز در دل کویر به گزارش خرید و فروش حیوان خانگی، بیشتر محققان منشا «قنات» را ایران می دانند. شواهد تاریخی نشان میدهد این فناوری دست کم از دوره هخامنشیان رواج داشته و همراه با گسترش قلمرو ایران به سرزمین های دیگر هم منتقل شده است. الهه جعفرزاده: تصور کنید بالاتر از ۲ هزار و ۵۰۰ سال پیش، در سرزمینی خشک و کم بارش، مردمانی بدون پمپ، برق، موتور و ماشین آلات سنگین توانسته باشند آب را از دل کوهستان به کیلومترها دورتر برسانند؛ آن هم تنها با تاکید بر شناخت زمین، شیب و نیروی جاذبه. شاید امروز چنین کاری اعجاب انگیز به نظر برسد، اما هزاران سال پیش ایرانی ها آنرا انجام دادند و اسمش را «قنات» گذاشتند؛ فناوری ای که نه فقط شکل زندگی در بخش بزرگی از فلات ایران را تغییر داد، بلکه بعدها به کشورهای خیلی از چین و افغانستان تا شمال آفریقا و حتی اسپانیا راه پیدا کرد.قنات فقط یک سازه آبی نیست؛ روایت هوشمندی مردمانی است که بجای جنگیدن با طبیعت، راه همزیستی با آنرا پیدا کردند. شاید بنابراین است که خیلی از محققان، قنات را یکی از پایدارترین فناوری های تاریخ بشر می دانند؛ فناوری ای که هنوز بعد از هزاران سال در خیلی از نقاط ایران زنده است. قنات گوهرریز جوپار؛ یادگاری از صفویه قنات چطور متولد شد؟ یران از گذشته های دور با کمبود آب مواجه بوده است. بخش عمده کشور در اقلیم خشک و نیمه خشک قرار دارد و بارش در خیلی از مناطق، پاسخگوی نیاز انسان نبوده است. حفر چاه، هرچند چاره ای ساده به نظر می رسید، اما محدودیت های فراوانی داشت و امکان انتقال آب به مزارع و سکونتگاه های دوردست را فراهم نمی کرد.در چنین شرایطی، ایرانی ها راهکاری ابداع کردند که شاهکاری در مهندسی آب به شمار می آید. آنان با حفر یک چاه مادر در ارتفاعات، به سفره های آب زیرزمینی دسترسی پیدا می کردند و سپس با تشکیل تونلی کم شیب، آب را تنها با بهره گیری از نیروی جاذبه به سطح زمین و محل مصرف هدایت می کردند.در طول مسیر هم ده ها یا حتی صدها چاه عمودی حفر می شد تا هم خاک بیرون رود و هم امکان تهویه و تعمیر تونل فراهم باشد. اگر امروز از آسمان به خیلی از دشت های مرکزی ایران نگاه کنید، ردیف منظم این چاه ها مانند رشته ای از مروارید بر زمین دیده می شود؛ امضای مهندسی قنات. پدیده ای که بدون انرژی کار می کند نچه قنات را از خیلی از سامانه های انتقال آب متمایز می کند، اتکای کامل آن به قوانین طبیعت است. در این فناوری، هیچ پمپ یا منبع انرژی خارجی وجود ندارد و آب تنها به سبب اختلاف ارتفاع، از سفره های زیرزمینی به محل مصرف جریان پیدا می کند.همین خاصیت سبب شده قنات ها قرن ها بدون مصرف سوخت یا برق فعال بمانند. برعکس چاه های عمیق که با برداشت بی رویه می توانند سفره های آب زیرزمینی را تخلیه کنند، قنات به طور معمول تنها به اندازه توان طبیعی آبخوان، آب برداشت می کند لذا نمونه ای از بهره برداری پایدار از منابع آب به حساب می آید.به اعتقاد متخصصان منابع آب، قنات یکی از اولین فناوری های جهان است که مفهوم «برداشت متناسب با ظرفیت طبیعت» را بطور عملی اجرا کرده است؛ مفهومی که امروز در ادبیات توسعه پایدار جایگاه ویژه ای دارد. هم چنین بخوانید: چگونه یک اختراع زیرزمینی، چهره شهرهای جهان را تغییر داد؟/ از لندن تا تهران؛ ضرورتی برای کلان شهرها «قنات زارچ» یزد؛ طولانی ترین قنات جهان قنات قصبه؛ شاهکار مهندسی جهاناگر قرار باشد از میان هزاران قنات ایران یکی را بعنوان نماد این فناوری معرفی نماییم، احتمالا «قنات قصبه گناباد» بهترین گزینه است.بر اساس پژوهش ها، این قنات بالاتر از ۲۵۰۰ سال قدمت دارد و چاه مادر آن به عمقی بالاتر از ۳۰۰ متر می رسد؛ رقمی که حتی با معیارهای مهندسی امروز هم چشم گیر است. طول شبکه آن ده ها کیلومتر است و هنوز هم قسمتی از آن فعال است.بسیاری از متخصصان، قنات قصبه را یکی از پیچیده ترین سازه های هیدرولیکی جهان باستان می دانند؛ شاهکاری که با ابزارهای بسیار ابتدائی ساخته شد، اما هنوز بعد از قرن ها کارآیی خودرا حفظ نموده است.در سال ۲۰۱۶، یونسکو یازده قنات تاریخی ایران را در لیست میراث جهانی ثبت کرد؛ همچون قنات قصبه گناباد، قنات زارچ یزد، قنات بلده فردوس، قنات مون اردستان و چند نمونه دیگر.آیا قنات ها در دنیای مدرن جایی دارند؟شاید تصور کنید تکنولوژی قنات مربوط به گذشته است، اما در دنیای امروز که با بحران آب و خشکسالی مواجه هستیم، باردیگر نگاه ها به سوی «مدیریت پایدار آب» معطوف شده است.با توسعه چاه های عمیق و استفاده گسترده از پمپ های برقی، خیلی از قنات های ایران در دهه های گذشته خشک یا متروک شدند. برداشت بی رویه از آب های زیرزمینی، کاهش بارش و فرونشست زمین هم این میراث باارزش را با تهدیدهای جدی مواجه کرده است. در عین حال، نگاه به قنات در سالیان اخیر تغییر یافته است.متخصصان مدیریت منابع آب باور دارند تجربه هزاران ساله قنات می تواند درسهای مهمی برای رویارویی با بحران آب داشته باشد. برعکس سامانه های پرمصرف امروزی، قنات بر پایه تعادل میان انسان و طبیعت بنا شده لذا هنوز هم از آن بعنوان یکی از پایدارترین شیوه های بهره برداری از آب یاد می شود.شاید بزرگ ترین ارزش قنات همین باشد؛ این که نشان داده است توسعه، همیشه به معنای مصرف بیشتر نیست. گاهی پیشرفته ترین فناوری، همان راهکاری است که هزاران سال دوام آورده و هنوز هم می تواند به آینده راه نشان دهد. قنات نبادان؛ شهرستان ابرکوه، استان یزد این قنات منبع اصلی سیراب شدن سرو کهنسال ابرکوه است. سرو ۴۵۰۰ ساله ابرکوه منبع: خرید و فروش حیوان خانگی 1405/05/30 12:21:20 0.0 / 5 7 تگهای خبر: آب , اقلیم , انرژی , بارش این مطلب را می پسندید؟ (0) (0) X تازه ترین مطالب مرتبط تاکید ایران و اندونزی بر گسترش همکاریهای محیط زیستی در چهارچوب بریکس راستی آزمایی دریای آرال باردیگر جان گرفت ماجرا از چه قرار است؟ فرشته ای در آخرین سنگر زاینده رود نبض تالاب انزلی باردیگر می زند امید به برگشت روزهای اوج نظرات بینندگان در مورد این مطلب نظر شما در مورد این مطلب نام: ایمیل: نظر: سوال: = ۴ بعلاوه ۳