خشكسالی نفس تالاب ها را به شماره انداخت!

خشكسالی نفس تالاب ها را به شماره انداخت! خرید و فروش حیوان خانگی: همدان تالاب ها بعنوان یکی از شاهکارهای خلقت همیشه مورد بی مهری قرار گرفته اند و بارش های کم سالیان اخیر بر وضعیت نگران کننده آنها دامن زده است. این اکوسیستم ها علاوه بر این که در حفظ تنوع زیستی منطقه نقش مهمی دارند، در بهبود معیشت جوامع محلی نیز مؤثر هستند.


پیوستگی و پویایی زنجیره اکوسیستم، بهبود کیفیت آب و خاک، پیش گیری از وقوع سیلاب ها، ایجاد امکان رونق اقتصادی جوامع محلی، کمک به توسعه کشاورزی و گردشگری مناطق قسمتی از تأثیرات تالاب ها و دریاچه هایی است که طی سال ها به دلیل به هم آمیختن سوءمدیریت در بخش های مختلف و خشکسالی زمینه خشکیدن و فرسودن آنها را فراهم نموده ایم.
با وجود این که در سالهای اخیر تلاش هایی برای این زیستگاه های باارزش انجام شده است اما هنوز هم نتوانسته آنها را به شکل کامل به چرخه حیات بازگرداند و جایگاه باارزش تالاب ها را بعنوان بستری مناسب برای کارهای حوزه کشاورزی و گردشگری و ایجاد مکانی امن برای گیاهان و جانوران فراهم آورد.
تبعات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ناشی از فرسایش و نابودی تالاب ها بیش از آنچه فکر می نماییم بر تنوع زیستی و اقلیمی منطقه تأثیر دارد و این تأثیرات از تعدیل اقلیم در منطقه تالاب ها، خدمات آن و کارکردهای تالاب پایدار قابل بحث است.
به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان، موضوع تالاب ها بعنوان یکی از بوم سازگان های مهم طبیعی کشور مطرح و از اولویت های سازمان محیط زیست است چونکه حفاظت از این اکوسیستم بسیار اثربخش و اثرگذار می باشد.
محسن جعفری نژادبسطامی به خبرنگار ایسنا می گوید: در کشور کنوانسیون بین المللی تالاب ها وجود دارد که در شهر رامسر برگزار شده و اهمیت جایگاه تالاب ها را بیشتر می کند بدین سبب وظیفه داریم بیشترین هدف گذاری را برای حفاظت از آنها داشته باشیم.
وی ادامه می دهد: تالاب ها اکوسیستم های مهمی هستند که ظرفیت های مختلفی دارند همین طور محلی برای تنوع زیستی خصوصاً پرندگان یا پرندگان آبزی هستند اما با اهمیت ترین اثر آنها در تغییر شرایط آب و هوای محیط یا اقلیمی است که در آن قرار دارند، نکته دوم اثراتی است که می توانند در طبیعت گردی، گردشگری و اشتغالزایی برای جوامع محلی داشته باشند.
جعفری نژادبسطامی خاطرنشان می کند: خیلی از تالاب ها کارکردهایی مانند جلوگیری از سیلاب را دارند و بعنوان مرزهای ذخیره آب عمل می کنند و می توان برای ظرفیت های مهم اقتصادی از آنها استفاده کرد، علاوه بر این بعنوان محلی برای کارهای فرهنگی و اجتماعی برای جوامع محلی مهم هستند.
همه دستگاهها باید برای حفاظت از تالاب ها پای کار باشند
وی توضیح می دهد: موضوع حفاظت از تنوع زیستی خصوصاً پرندگان در تالاب ها یکی از مسائل مهمست و ضرورت دارد برای حفاظت از تالاب ها همه دستگاهها و همین طور مردم پای کار باشند. امروزه کشور با بحران هایی مانند ریزگردها و فرسایش مواجه می باشد و یکی از کانون های ریزگردها تالاب ها هستند و اگر در طول سالیان سال خشک شوند می توانند کانون عمده ریزگرد باشند؛ همین طور ریزگردها می توانند روی جوامع محلی تأثیرات منفی داشته باشد و این نشان داده است باید تلاش نماییم تالاب ها حفظ شوند.
این مقام مسئول درباره تالاب های استان همدان یادآور می شود: در این استان تالاب های طبیعی و مصنوعی زیادی وجود دارد که چم شور، پیرسلمان و آق گل همچون تالاب های طبیعی هستند، تالاب های مصنوعی نیز بیشتر در قالب آب بندان ها مطرح می شوند که سد اکباتان و سد آبشینه از با اهمیت ترین آنها به شمار می روند.
جعفری نژادبسطامی اضافه می کند: آنچه در سازمان حفاظت محیط زیست همدان اهمیت بیشتری دارد و در اولویت است حفاظت و راهبری از اکوسیستم های طبیعی مانند سه تالاب طبیعی نامبرده است، همین طور این سازمان در کنار دیگر سازمان ها حفاظت از تالاب های مصنوعی را نیز انجام می دهد.
آثاری از تالاب چم شور در استان مشاهده نمی شود
وی درباره آخرین وضعیت تالاب های طبیعی استان همدان اظهار می کند: متأسفانه تالاب چم شور طی سالهای قبل لطمه های زیادی دیده که با اهمیت ترین علت آن خشکسالی است، این تالاب در حوضه آبخیزی قرار داشت و به بارندگی وابسته بود و هم اکنون تقریباً آثاری از تالاب چم شور در استان مشاهده نمی گردد البته در آب بندهایی که در بالادست این تالاب راه اندازی شده، منابع آبی وجود دارد اما تغییر کاربری ها و خشکسالی ها موجب شد این تالاب از بین برود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان ادامه می دهد: خوشبختانه با اقداماتی که طی سالهای اخیر در تالاب پیرسلمان صورت گرفته؛ هم اکنون این تالاب یک تالاب آب دار است و وضعیت آبی خوبی دارد و تالابی پایدار به حساب می آید.
جعفری نژادبسطامی مطرح می کند: تالاب پیرسلمان در طول سال خصوصاً فصول کشاورزی آبش کم می شود اما خشک نمی گردد و توانسته بعنوان یک بوم سازمان پایدار مطرح باشد. این تالاب توانسته تنوع زیستی منطقه را حفظ و ظرفیت های خوبی در بحث طبیعت گردی و گردشگری بوجود آورد.
زباله تهدیدی برای تالاب پیرسلمان
وی شرح می دهد: به تبع این ظرفیت ها، تهدیدهایی مانند زباله بعنوان مسئله ای مهم در اطراف تالاب وجود دارد که تلاش می شود با همکاری نهادهای مسئول مانند شهرداری و میراث فرهنگی ساماندهی بهتری صورت گیرد که اگر چنانچه از ظرفیت طبیعت گردی منطقه استفاده شد، گرفتار مشکل نشویم.
جعفری نژادبسطامی خاطرنشان می کند: همین طور سعی شده در این تالاب حفاظت از تنوع زیستی صورت گرفته و شکار بدون مجوز انجام نشود. در بحث برنامه های پاک سازی هم با کمک بخشداری و جوامع محلی اقدامات خوبی انجام شد اما همچنان این مسئله نیازمند فرهنگسازی، آموزش و ایجاد تأسیسات زیربنایی حداقلی برای این قضیه است.
به گفته این مقام مسئول، تالاب آق گل که با اهمیت ترین تالاب استان و در حاشیه دو استان همدان و مرکزی قرار دارد، تالاب بسیار ارزشمندی است و در صورت پایداری کارکردها و ظرفیت های خوب و چندگانه ای برای هر دو استان دارد.
وی اضافه می کند: این تالاب در گذشته به دلیل برخی خاصیت ها مثل نوع آبگیری، نوع مسیری که در آن قرار داشت و بهره مندی از منابع آبی رودخانه های غرب قره چای یا شراء و منابع آب های جاری و بارش ها بعنوان تالاب فصلی مطرح بود.
جعفری نژادبسطامی تصریح می کند: هم اکنون مسیرهای مختلفی که در گذشته از رودخانه قره چای و شراء بطور مستقیم وارد تالاب می شد را دیگر نداریم، به عبارتی اکوسیستم منطقه کاملاً دست کاری شده و آنچه امروز در این عرصه آبخیز می بینیم بیشتر به دلیل جریانات سیلابی یا آب هایی است که بوسیله کانال های کشاورزی است و موقتاً وارد تالاب می شود.
به عقیده این مقام مسئول، تالاب آق گل امروزه از منابع عمده آبی که می توانست بهره مند باشد و در وضعیت تالاب بسیار تأثیرگذار است، کمتر بهره می برد همین طور این تالاب چندین سال خشک بود اما با بارش های دو سال اخیر و زحمات مجموعه حفاظت محیط زیست استان و هدایت سیلاب جاری به سمت تالاب، نجات پیدا کرد.
وی مطرح می کند: دو سال قبل تالاب آق گل جلوی بحران سیلاب را گرفت، آبدار شد و توانست شرایط پایداری خودرا داشته باشد اما احیاء نشد، چونکه به جهت اینکه بتوانیم بگوییم یک تالاب احیاء شده باید طی سالیان متمادی آنرا به شرایط پایدار برسانیم.
جعفری نژادبسطامی ادامه می دهد: برای این تالاب پیگیری های زیادی صورت می گیرد و اهتمام می شود حق آبه پایداری برایش از منابع آبی خصوصاً رودخانه قره چای بگیریم همین طور قنات ها و چاه هایی اطراف این تالاب وجود دارد و زمانی که سطح آب های زیرزمینی بالا بود همه آب به تالاب می رفت و ظرفیت خوبی بود.
کشاورزی منطقه به ظرفیت تالاب آق گل لطمه زده است
به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان، منابع آبی که در کشاورزی منطقه استفاده می شود یکی از دلایلی است که به ظرفیت تالاب آق گل لطمه زده و تالاب را به خشکی رسانده است. اطراف این تالاب زمینهای سبز و کشاورزی خوبی دیده می شود که نشان داده است منابع آبی در این منطقه وجود دارد اما به مسیرهای دیگری هدایت می شود و ضمن این که کشاورزی هم بسیار مهمست اما توسعه پایدار توسعه ای است که همه جوانب را درنظر بگیرد.
وی بیان می کند: تالاب آق گل در حوزه آبریز و توسعه پایدار گرفتار مشکل شده، این تالاب توانسته کشاورزی منطقه را احیاء کند اما خود با مشکلاتی روبه رو شده است. سازمان حفاظت محیط زیست در چند ابعاد روی این مساله کار کرده است، در گام اول طرحی با همکاری جوامع محلی و دستگاه های مسئول دو استان صورت گرفته تا به هدف گذاری مشترکی درباره اهمیت تالاب و حفظ آن برسیم.
جعفری نژادبسطامی با اشاره به اینکه طرح در مرحله نهایی شدن است، می گوید: به سر فصل مشترکی برای این امر رسیده ایم و ارزش های تالاب برای دو استان تعریف شده؛ همین طور درباره این کار مهم با جوامع محلی دو استان صحبت شد تا همراهی و همکاری لازم صورت گیرد اما باز هم نیازمند پیگیری ها و فرهنگسازی بیشتر است.
حق آبه تالاب ها مشخص شود
وی ضمن اشاره به این که همه تالاب ها به آب وابسته هستند، یادآور می شود: اگر آب را از تالاب حذف نماییم گودال بدون آب خواهد بود، مطالعات مختلفی طی سالهای پیش صورت گرفته که حق آبه تالاب ها مشخص شود و در مورد تالاب آق گل هم این اتفاق صورت گرفته است؛ بعنوان نمونه هم اکنون می دانیم این تالاب با چه میزان آب می تواند یک اکوسیستم احیاء شده باشد و این حق آبه از جانب وزارت نیرو بعنوان متولی ارائه شده است.
وی اضافه می کند: وزارت نیرو و شرکت آب منطقه ای باید در دو استان همدان و مرکزی برنامه ریزی برای هدایت آب تالاب داشته باشند و از همه ظرفیت ها استفاده کنند شاید لازم باشد از حق آبه ای که برای کشاورزی منطقه بوسیله چاه های بدون مجوز منطقه است، میزان برداشت پیش بینی شده را کنترل و کم کنند و به سمت تالاب هدایت شود.
جعفری نژادبسطامی ادامه می دهد: این کار می تواند بوسیله کانال ها و منابع آبی که در رودخانه بالادست است و به سمت تالاب می رود، هدایت شود و منابع آبی منطقه باید مدیریت شده تا تالاب حفظ شود.
وی یکی از ارزش های مهم این تالاب را تنوع زیستی و خصوصاً پرندگان می داند و می گوید: پرندگان آبزی به این منابع وابستگی زیادی دارند، در تالاب آق گل حدود ۵۰ گونه پرنده زیست می کنند و خصوصاً در فصل مهاجرت پرندگان شکاری، خوتکا، پلیکان و فلامینگو و انواع اردک ها زیست دارند و این نشان داده است تالاب آق گل اکوسیستم ارزشمندی است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان اظهار می کند: بر طبق بررسی های صورت گرفته تالاب آق گل یک زیستگاه میانه برای پرندگانی است که در تالاب هایی مثل تالاب میقان در استان مرکزی یا تالاب های استان های همجوار ماندگار می شوند و نشان دهنده این است که اگر روند مهاجرت و پرواز پرندگان از این مسیر به هر علت حذف شود این پرندگان در راه بقای خود گرفتار مشکل خواهند شد.
زنگ خطر تالاب آق گل به صدا درآمده است
وی شرح می دهد: باتوجه به بارش های خیلی کم امسال شاید به این که تالاب آق گل تا یک ماه دیگر آب داشته باشد، امیدوارانه نیست و این زنگ خطر و هشدار بسیار جدی برای این تالاب است. علاوه بر این بیشتر تالاب ها خصوصاً تالاب هایی که اثرگذار هستند گرفتار بحرانند و باید چاره اندیشی عاجلی برای آنها صورت بگیرد چونکه با این پروسه تالاب هایی مثل بختگان را از دست دادیم و تالاب ارومیه گرفتار مشکلات خاص شد.
جعفری نژادبسطامی ضمن اشاره به این که در ارتباط با این تالاب بتازگی دیداری با استاندار مرکزی داشتیم و پیگیر ستاندن تفاهمنامه ای بین دو استان مرکزی و همدان هستیم، تاکید کرد: امیدواریم بتوانیم منابع آب را به سمت تالاب هدایت نماییم و تا حالا توانستیم چند کانال را پیش بینی کرده و بعنوان کار اجرائی انجام دادیم.
تالاب ها از خشکسالی صددرصد لطمه دیده اند
به اعتقاد این مقام مسئول، باید از منابع آب جاری شامل چاه ها، قنات ها و رودخانه ها منابع آب پایداری را معرفی نماییم همین طور یکی از با اهمیت ترین اکوسیستم هایی که در خشکسالی صددرصد لطمه دیده اند و خواهند دید، تالاب ها هستند.
وی درباره ظرفیت گردشگری تالاب های همدان می گوید: تالاب های طبیعی و مصنوعی استان دارای ظرفیت های خوب گردشگری هستند و باید برای آن برنامه ریزی نماییم، از طرفی اعتقاد داریم طبیعت گردی باید صورت بگیرد و ضمن این که از طبیعت منطقه استفاده می نماییم بعنوان توریستهایی که خودرا وابسته به طبیعت می بینیم نباید ردپایی از خود در طبیعت باقی بگذاریم اما متأسفانه این پروسه در کشور ضعیف دیده شده است.
جعفری نژادبسطامی مطرح می کند: در رابطه با استفاده از پتانسیل گردشگری در تالاب پیرسلمان اقداماتی صورت گرفته اما مورد تأیید سازمان حفاظت محیط زیست استان نیست، در این راستا از شهرداری درخواست کردیم طرحی با برنامه و چارچوب تهیه کنند که بعنوان دستکاری در طبیعت نباشد.
حضور توریست به پایداری تالاب کمک می کند
وی اضافه می کند: درباره تالاب آق گل اعتقاد داریم باید زیرساخت های گردشگری در فاصله مناسب از تالاب پیش بینی شود چونکه حضور توریست به پایداری تالاب کمک می نماید و حضور افراد علاقمند می تواند موجب شود آب را همیشه در تالاب داشته باشیم، علاوه بر این ارتباط متقابل بین وجود طبیعت گرد و پایداری تالاب وجود دارد و یکی از اولویت ها در تالاب آق گل است و این مسئله به میراث هم ابلاغ گردیده است.
جعفری نژادبسطامی با اشاره به اینکه از تالاب ها بعنوان شاهدان طبیعی یاد می نماییم، ادامه می دهد: زمانی که تالاب ها بر اثر کمبود بارندگی خشک شوند قربانیان خشکسالی می شوند؛ چونکه تالاب ها حق آبه ای را می خواهند که هنوز اولویت نشده؛ مثلاً حق آبه های کشاورزی، شرب و صنعت داریم که متولیان زیادی دارند اما هنوز حق آبه ای برای طبیعت، آیندگان و سلامت مردم بطور اجرائی عملیاتی نشده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان با تاکید بر این که یکی از با اهمیت ترین اکوسیستم هایی که بر اثر خشکسالی صددرصد لطمه دیده اند و خواهند دید تالاب ها هستند، اظهار می کند: باتوجه به شرایط تالاب پیرسلمان احتمال نمی رود که بطور کامل خشک شود و تلاش می شود همیشه آب داشته باشد.
وی ضمن اشاره به این که تالاب آق گل در گذشته هم بعنوان تالاب فصلی مطرح بوده و چند ماه خشک می شده است، تصریح می کند: با مطالعات انجام شده احتمال دارد که این تالاب در طول سال آب داشته باشد و مهم این است که حق آبه تالاب، به آن پرداخت گردد همین طور به دنبال این هستیم که تالاب همیشه آب داشته باشد و پیش بینی شده اگر بارش نداشته باشیم تالاب حداکثر تا یک ماه آتی خشک شود.
جعفری نژادبسطامی در ادامه توضیح می دهد: خشکسالی متغیری است که به مسائلی مانند بارش و برداشت بیش از اندازه از منابع آبی و کشاورزی وابسته است. بااینکه در سالهای گذشته اقدامات خوبی در این حوزه انجام شده اما کافی نبوده چونکه اگر کافی بود امروزه شرایط تالاب ها به این صورت نبود.
آب در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار بگیرد
وی با تاکید بر این که کشاورزی بعنوان یک تهدید برای تالاب هاست، می گوید: در بعضی مواقع سدسازی نه فقط کمکی نکرده بلکه تهدید هم است. باید متغیرهایی در دست سازمان حفاظت محیط زیست باشد؛ بعنوان نمونه متغیر ما آب است اما در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست نیست و متولی دیگری دارد.
این مقام مسئول تاکید می کند: اگر بتوانیم مسئله را در یک جا مدیریت نماییم مشکل تالاب ها حل می شود، تا زمانی که برای آب منافع متغیری تعریف می شود امیدواری وجود ندارد و حتما باید در بحث مدیریت آب به یک هدف گذاری مشترک برسیم تا بتوانیم این مراحل را پشت سر بگذاریم و امیدوار باشیم.
ارزش واقعی آب در کشور مشخص نشده است
جعفری نژادبسطامی با اشاره به اینکه تا حالا برای احیاء و حفظ تالاب ها کارهای زیادی باید انجام می شده که نشده است، اظهار می کند: در کشور برای منابع مختلف ارزش گذاری می نماییم، اما برای منابعی مثل آب، خاک و هوا به مفهوم واقعی خود این اتفاق نیفتاده است؛ در حالی که اگر ارزش واقعی آب مشخص می شد امروزه با این حد عدم راندمان روبرو نبودیم و مصرف بی رویه آب در کشور دیده نمی شد.
وی ضمن اشاره به این که میانگین مصرف آب آشامیدنی در کشور دو برابر کشورهای پیشرفته است، خاطرنشان می کند: ایران کشور کم بارانی است و سابقه کشور نشان داده است پیشینیان برای مدیریت آب قنات می زدند اما این مسیر از بین رفته و زدن سدها متداول شده است، به عبارتی وقتی آب را از زیرزمین به سطح زمین می آوریم برداشت و تبخیرش بیشتر خواهد شد و آب در اختیار واقعی قرار نمی گیرد و مدیریت منابع آب مسیر غلطی را طی می کند.
در مناطقی از کشور به آب های فسیلی رسیده ایم
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان با اشاره به اینکه کشاورزان هر چه قدر خواسته اند از آب بهره برده اند، ادامه می دهد: فرونشست هایی که امروز می بینیم به دلیل مصرف بی رویه منابع آب های زیرزمینی است، در مناطقی از کشور به آب های فسیلی رسیده ایم و این خطر واقعی برای آیندگان است. تفکر ما در ارتباط با آب اشتباه و برنامه ریزی مان غلط است و تک تک شهروندان در استفاده بی رویه از آب مقصر هستند.




منبع:

1400/03/04
22:05:07
5.0 / 5
265
تگهای خبر: آب , آموزش , اقلیم , بارش
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۸ بعلاوه ۳
خرید و فروش حیوان خانگی خرید و فروش حیوان خانگی
petfind.ir - حقوق مادی و معنوی سایت خرید و فروش حیوان خانگی محفوظ است

خرید و فروش حیوان خانگی

انواع حیوانات خانگی و لوازم و خوراک